Στις 3 Απριλίου του 2006 το εβδομαδιαίο περιοδικό TIMΕ δημοσίευσε άρθρο για την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη με τίτλο “Ανησυχείτε, ανησυχείτε πολύ!”. Ανάλογα άρθρα δημοσιεύονται όλο και συχνότερα σε επιστημονικά και εκλαϊκευμένα περιοδικά. Τα άρθρα αναφέρονται στις επιστημονικές μελέτες για τις αρνητικές και επικίνδυνες επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη. Στο περιοδικό Science (18 Αυγούστου 2006) τονίζεται ότι «τα αποτελέσματα της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη τα βιώνουμε σήμερα – συμβαίνουν τώρα μέσα στο σπίτι μας - δεν αφορούν μόνο τις επόμενες δεκαετίες».

Καταστροφικές πυρκαγιές δασών ζήσαμε και φέτος στην Ελλάδα. Το φαινόμενο είναι διεθνές – καταστροφικές πυρκαγιές έπληξαν την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Γαλλία, τις Δυτικές ΗΠΑ. Στις Δυτικές ΗΠΑ οι μείζονες πυρκαγιές έχουν τετραπλασιαστεί και η έκταση των δασικών καταστροφών εξαπλασιαστεί. Είναι σημαντικό ότι τώρα οι πυρκαγιές στις Δυτικές ΗΠΑ διαρκούν, από την έναρξή μέχρι τον έλεγχο της φωτιάς 37.1 μέρες σε σύγκριση με μόνο 7.5 μέρες μέχρι το 1986.

Οι επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές, οφείλονται στην αύξηση του CO2 στην ατμόσφαιρα και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, με αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη (οι θερμοκρασίες τις τελευταίες δεκαετίες είναι οι υψηλότερες από τον 10ο αιώνα) και την αλλαγή του κλίματος. Είναι η πρώιμη και παρατεταμένη άνοιξη, οι αυξημένες θερμοκρασίες του καλοκαιριού, το παρατεταμένο καλοκαίρι και το λιώσιμο των πάγων 1-4 βδομάδες νωρίτερα.

Εκτός από την καταστροφή των δασών, η αλλαγή του κλίματος έχει προκαλέσει αύξηση της συχνότητας και της έντασης των τυφώνων, ανύψωση της στάθμης της θάλασσας και καταστροφή της βιοποικιλίας.

Οι καταστροφές στο περιβάλλον είναι εκτεταμένες και συχνά μη αναστρέψιμες. Η 6η μαζική καταστροφή είναι σε εξέλιξη από καιρό. Το αποδεικνύουν όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω – η αύξηση του CO2 στην ατμόσφαιρα, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η αλλαγή του κλίματος, η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη και η χωρίς προηγούμενο, για τα τελευταία 65 εκατομμύρια χρόνια, καταστροφή της βιοποικιλίας. Το τελικό επεισόδιο μπορεί να είναι ένας πόλεμος με μέσα μαζικής καταστροφής, όπως η σύγκρουση ενός αστεροειδούς με τη γη ήταν το τελικό επεισόδιο της 5ης μαζικής καταστροφής με την εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Τώρα θα είναι η εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους.

Ποιός φταίει; Προφανώς τα φαινόμενα είναι ανθρωπογενή και είναι εντυπωσιακό το πόσο περιορισμένα αναφέρεται, το πόσο ελάχιστα αναλύεται σε όλα τα άρθρα, η ανθρώπινη συμπεριφορά σαν βασική αιτία μιας επικείμενης καταστροφής.

Μπορεί να σταματήσει η εξέλιξη της 6ης μαζικής καταστροφής; Ο Αrthur Κoeslter στο περίφημο βιβλίο του “The Ghost in the Machine” υποστηρίζει ότι κάποτε θα βρεθεί ένα φάρμακο που θα αλλάξει την ανθρώπινη συμπεριφορά. Η Lynn Margulis έχει υποστηρίξει ότι οι άνθρωποι μπροστά στον κίνδυνο αυτοκαταστροφής θα εγκαταλείψουν τους μοναχικούς δρόμους και τις μεμονωμένες κοινωνίες και θα οργανωθούν σε μια «μέγα-κοινωνία» συνειδητοποιώντας την αρχή «συνεργασία ή αφανισμός», όπως συνέβη με τα αρχέγονα βακτηρίδια στην «κρίση οξυγόνου» πριν δισεκατομμύρια χρόνια. Και ο Al Gore, ο «πράσινος Gore», υποστηρίζει ότι οι καταστροφές θα μας αναγκάσουν να σώσουμε τη φύση. Στο ντοκιμαντέρ “An Inconvenient Truth”, ο Gore υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση της κρίσης είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Αν δεν αντιμετωπισθεί η κρίση «οι πάγοι θα λιώσουν, η στάθμη της θάλασσας θα υπερυψωθεί, πόλεις και νησίδες θα εξαφανισθούν, η θερμοκρασία θα καλπάσει, η μισή Ευρώπη θα καταλήξει Σαχάρα και ο Τρίτος Κόσμος θα πεθάνει από δίψα».

Οι θέσεις του Koestler, της Margulis και του Gore, είναι ρεαλιστικές ή απλώς «ευσεβείς πόθοι»; Πάντως δεν στηρίζονται σε επιστημονικές θεωρίες και δεν προτείνουν επιστημονικά προγράμματα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Ακόμα οι τοποθετήσεις της Margulis και του Gore, αγνοούν την έμφυτη (βιολογική) τάση του ανθρώπου να ανήκει σε μια ομάδα, μια θρησκεία, μια ιδεολογία και να θεωρεί όλες τις άλλες ομάδες, θρησκείες κλπ, σαν εχθρικές. Το αποτέλεσμα αυτής της φοβερής μοναδικότητας του ανθρώπου είναι ότι οι διαφορές μέσα στο ανθρώπινο είδος είναι πιο σημαντικές από τις ομοιότητες και πιο καθοριστικές από τις διαφορές με άλλα είδη. Έτσι εξηγούνται και οι πόλεμοι μέσα στο ανθρώπινο είδος.

Ένα άλλο καθοριστικό πρόβλημα είναι ότι τα απειλητικά προβλήματα του πλανήτη, οι ακραίες αλλαγές κλίματος, η μόλυνση της ατμόσφαιράς, οι πόλεμοι με πυρηνικά, βιολογικά και βιοχημικά μέσα, δεν έχουν σύνορα, είναι παγκόσμια – ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο, σε επίπεδο πλανήτη, υπάρχει εντυπωσιακό κενό εξουσίας.

Ο μεγάλος απών στις προσπάθειες αντιμετώπισης της κρίσης από πολιτικούς και επιστήμονες είναι το πραγματικό κλειδί του προβλήματος: η φύση της ανθρώπινης φύσης, αυτό το φοβερό ανακάτεμα ανθρωπιάς και απανθρωπιάς. Η ανθρώπινη φύση έχει σημαδέψει την ανθρώπινη ιστορία με τις συνεχείς εναλλαγές δια μέσου των αιώνων από τα πιο θαυμαστά επιτεύγματα στις θετικές επιστήμες, την τεχνολογία, την βιολογία και τις τέχνες, στις πιο φοβερές βαρβαρότητες, καταστροφές, παρανοϊκούς πολέμους και γενοκτονίες. Η καμπύλη της ηθικής παραμένει επίπεδη δια μέσου των αιώνων, σε αντίθεση με την εκθετική καμπύλη των επιστημών, της τεχνολογίας, της βιολογίας, των τεχνών και της αύξησης του ανθρώπινου πληθυσμού. Έχει λεχθεί ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι τόσο επικίνδυνη όσο οι 5000 ατομικές βόμβες που ο άνθρωπος τόσο παράλογα έχει αποθηκεύσει. Όμως «ούτε οι άνθρωποι, ούτε οι κυβερνήσεις, φαίνεται να διδάσκονται τίποτα από την ανθρώπινη ιστορία, ούτε ποτέ να ενεργούν βάσει συμπερασμάτων από τη μελέτη της ιστορίας» τόνισε ο Γερμανός φιλόσοφος Georg Hegel.

Είναι η κρίση του πλανήτη αδιέξοδη; Η εξέλιξη της 6ης μαζικής καταστροφής δεν μπορεί να σταματήσει; Οι περισσότεροι πολιτικοί και επιστήμονες στηρίζουν τις ελπίδες τους στην επιστημονική έρευνα και μελλοντικές επιστημονικές ανακαλύψεις που τελικά θα αλλάξουν της πηγές ενέργειας, σε ενέργειες που δεν θα μολύνουν την ατμόσφαιρα με CO2. Η ειδική έκδοση του Scientific American του Σεπτεμβρίου 2006 είναι αφιερωμένη στο «πώς να ενισχύσουμε την οικονομία ενώ συγχρόνως θα αντιμετωπίζουμε την θέρμανση του πλανήτη - Η Μελλοντική Ενέργεια Πέρα από τον Άνθρακα».

Οι διεθνείς επιστημονικές έρευνες και εφαρμογές για εναλλακτικές ενέργειες που δεν μολύνουν την ατμόσφαιρα με CO2 και δεν θα επηρεάζουν το κλίμα είναι εντατικές και υπόσχονται πολλά. Είναι η πυρηνική ενέργεια, η χρήση σαν πηγή ενέργειας υδρογόνου που θα παράγεται από γενετικά μεταλλαγμένα μικρόβια, η αιολική ενέργεια, οι φάρμες ανέμου σε μεγάλο υψόμετρο, η ηλιακή ενέργεια, γεννήτριες από παλιρροιακά κύματα, το βιο–ντίζελ από σόγια και η βιο-αιθανόλη από καλαμπόκι. Υπάρχουν ακόμη μελέτες για εγκλωβισμό του CO2 σε ποσοστό 85% - 95% πριν διαχυθεί στην ατμόσφαιρα και οι μελέτες που θα αυξήσουν την αποδοτικότητα των καυσίμων. Όλα αυτά, κατά το Scientific American, «θα πρέπει να αλληλοσυνδέονται σε ένα παγκόσμιο πλέγμα». Όμως, το πιθανότερο είναι ότι θα περάσουν δεκαετίες για την ευρεία εφαρμογή νέων πηγών ενέργειας που θα αλλάξουν τη σημερινή εικόνα.

Μπορούμε να περιμένουμε;

Και πως θα εφαρμοστούν αυτά τα μελλοντικά επιτεύγματα σ’ ένα κόσμο βαθύτατα διηρημένο και με τραγικό κενό εξουσίας σε επίπεδο πλανήτη;

Ενώ συζητούνται παγκόσμια οι απειλητικές συνέπειες της αύξησης του CO2 και της θερμοκρασίας του πλανήτη, η Κίνα κατασκευάζει κάθε εβδομάδα ένα μεγάλο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας από άνθρακα και οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία προγραμματίζουν την κατασκευή 850 εργοστασίων παραγωγής ενέργειας από άνθρακα μέχρι το 2012 που θα εκτινάξουν πέντε φορές τις προδιαγραφές του Kyoto για ελάττωση του CO2 στην ατμόσφαιρα. Αν σε αυτά προστεθεί η ιλιγγιώδης ανάπτυξη της Κίνας και της Ινδίας, κατά τον Al Gore, «ο εφιάλτης βρίσκεται πολύ κοντά».

Πρέπει να τονιστεί ότι η επιστημονική προσέγγιση του προβλήματος αγνοεί τελείως μια άλλη μείζονα πλευρά του – τον κίνδυνο αφανισμού της ζωής στον πλανήτη από πολέμους με μέσα μαζικής καταστροφής.

Το πρόβλημα είναι πολιτικό. Τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα δεν μπορούν ν’ αντιμετωπίσουν την βαθιά και παρατεταμένη οικολογική και κοινωνική κρίση. Τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα δεν σκέπτονται προοπτικά, σχεδιάζουν μόνο βραχυπρόθεσμα και προσβλέπουν σε άμεσα κέρδη. Αγνοούν το κλειδί του προβλήματος - τη βιολογία και την ανθρώπινη φύση. Τέλος μπροστά στο γρήγορα επιδεινωμένο οικολογικό πρόβλημα ακολουθούν διεθνώς την καταστροφική πολιτική «business as usual». Και είναι επικίνδυνη η άγνοια από τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα του βιολογικού «γνώθι σαυτόν» και της αντιφατικής και συχνά παρανοϊκής ανθρώπινης ιστορίας διαχρονικά με τις συνεχείς εναλλαγές από τα πιο λαμπρά επιτεύγματα στις πιο απίστευτες βαρβαρότητες και καταστροφές.

Απαιτείται μια Νέα Πολιτική κίνηση. Αυτή η Νέα Πολιτική κίνηση θα στηρίζεται στη γνώση της θεωρίας της βιολογικής εξέλιξης, της ανθρώπινης φύσης και της αντιφατικής και συχνά παρανοϊκής ανθρώπινης ιστορίας διαχρονικά. Πολιτική κίνηση που θα αναζητά αιτίες και λύσεις στην κοινωνιολογία από την βιολογική εξέλιξη είχε ήδη προταθεί από τον Herbert Spencer τον 19ο αιώνα. Στην εποχή μας ο Edward O. Wilson ανανέωσε και για πολλούς καθιέρωσε την ιδέα του Κοινωνικού Δαρβινισμού. Στο περίφημο βιβλίο του «Κοινωνιοβιολογία» ανάπτυξε το ρόλο της βιολογίας και της ανθρώπινης φύσης στην ανθρώπινη συμπεριφορά.

Μια Νέα Δαρβινική Πολιτική Κίνηση που θα στηρίζεται σ’ ένα νέο ουμανισμό, βιολογικά ενήμερο, και στη γνώση της ανθρώπινης ιστορίας διαχρονικά, μπορεί να αντιμετωπίσει την βαθιά και παρατεταμένη οικολογική και κοινωνική κρίση.

Ο απώτερος στόχος της Δαρβινικής Πολιτικής Κίνησης είναι η κατεύθυνση των θετικών επιστημών σε προγραμματισμένη ενσωμάτωση του ανθρώπου του σοφού σε βελτιστοποιημένο οικοσύστημα σε μια υπό έλεγχο εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη γη. Η ηθική θα είναι η πυξίδα για μια ιδεώδη διαδρομή ανάμεσα στα συμφέροντα του ανθρώπου του σοφού και της ζώσης ύλης σαν σύνολο.

Οι στόχοι της Δαρβινικής Πολιτικής Κίνησης περιλαμβάνουν και ένα νέο ρόλο για την Ιατρική. Η Ιπποκρατική Ιατρική όπως ασκείται για περισσότερο από 2000 χρόνια έχει σημαντικά βελτιώσει τη ζωή μας. Σήμερα στο Δυτικό κόσμο ζούμε περισσότερο, ζούμε καλύτερα και υποφέρουμε λιγότερο. Όμως σε επίπεδο πλανήτη, σε επίπεδο οικοσυστήματος η Ιπποκρατική Ιατρική έχει καθαρά αντιβιολογικά αποτελέσματα. Η Ιπποκρατική Ιατρική έχει προκαλέσει και διατηρήσει βλάβες στο γονιδίωμα μας, έχει εξαντλήσει την γενετική δεξαμενή του πλανήτη και είναι βασικά υπεύθυνη για την πληθυσμιακή έκρηξη. Η Ιπποκρατική Ιατρική έχει αυξήσει το μέσο όρο ζωής χωρίς να προσαρμόσει την αναπαραγωγή.

Η Ιπποκρατική Ιατρική σ’ ένα νέο ρόλο θα πρέπει να ασκείται σε δύο επίπεδα. Στο επίπεδο του πληθυσμού και του οικοσυστήματος, θα οδηγείται από καθαρά βιολογικά κριτήρια – την αποκατάσταση της υγείας του γονιδιώματός μας, τον έλεγχο της αναπαραγωγής και την προετοιμασία του ανθρώπου του σοφού για την ενσωμάτωσή του στο βελτιστοποιημένο οικοσύστημα. Η μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, σε νευροφυσιολογική κυρίως βάση, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση.

Η ιατρική σε επίπεδο ατόμου θα ασκείται όπως και σήμερα – προς όφελος του αρρώστου.

Μια Νέα Δαρβινική Κίνηση, βιολογικά ενήμερη και με κατανόηση της ανθρώπινης ιστορίας διαχρονικά, είναι ίσως η μόνη διέξοδος από την κρίση. Το εναλλακτικό σενάριο είναι ότι δεν γίνεται τίποτα.



*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 26 Νοεμβρίου 2006